Gdy temperatura powietrza sięga 30°C i więcej, rośnie ryzyko odwodnienia i przegrzania organizmu — także udaru cieplnego. Poniżej praktyczne zasady na upalne dni, oparte na zaleceniach Ministerstwa Zdrowia.
Kto jest najbardziej narażony?
Najbardziej narażone są osoby starsze — z wiekiem słabnie odczuwanie pragnienia, a organizm wolniej i mniej efektywnie oddaje nadmiar ciepła — a także niemowlęta i małe dzieci oraz osoby z przewlekłymi chorobami serca, płuc lub nerek. Dodatkowym czynnikiem ryzyka mogą być niektóre leki, np. moczopędne lub stosowane w chorobach układu krążenia — w razie wątpliwości co do wpływu przyjmowanych leków na tolerancję upałów warto zapytać farmaceutę.
Jak się nawadniać?
Podstawą jest regularne picie wody, najlepiej niegazowanej, małymi porcjami przez cały dzień, zamiast dużej ilości na raz. W czasie upałów warto ograniczyć kawę i alkohol — mają działanie moczopędne i nasilają odwodnienie. Nawodnienie można uzupełniać warzywami i owocami o wysokiej zawartości wody, np. pomidorami, ogórkami czy pomarańczami.
Jak chronić dom i organizm przed przegrzaniem?
Ministerstwo Zdrowia zaleca m.in.:
- wietrzenie mieszkania w najchłodniejszych porach dnia — wcześnie rano lub wieczorem,
- zasłanianie okien w ciągu dnia, również w pomieszczeniach klimatyzowanych,
- unikanie wychodzenia na zewnątrz i forsownego wysiłku w czasie największych upałów,
- spędzanie 2–3 godzin dziennie w chłodnym miejscu, jeśli to możliwe,
- lekkie, przewiewne i jasne ubrania, nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV,
- chłodne prysznice i zimne okłady w razie uczucia przegrzania.
Jak rozpoznać udar cieplny i co robić?
Udar cieplny to stan zagrażający zdrowiu, wymagający szybkiej reakcji. Objawy — silne osłabienie, zawroty i ból głowy, przyspieszone tętno, gorąca i sucha lub przeciwnie, nadmiernie spocona skóra, splątanie lub utrata przytomności — mogą narastać stopniowo i pojawić się nawet kilka godzin po ekspozycji na wysoką temperaturę, niekoniecznie z wyraźną gorączką.
Jeśli podejrzewasz udar cieplny u siebie lub kogoś w otoczeniu: przenieś osobę w chłodne, zacienione miejsce, rozluźnij ubranie, chłodź ciało (np. wilgotnym ręcznikiem, wachlowaniem) i podaj płyny do picia, jeśli osoba jest przytomna. Przy splątaniu, utracie przytomności lub braku poprawy niezwłocznie wezwij pomoc pod numerem 112.
Najczęściej zadawane pytania
Ile płynów pić w upalne dni?
Ogólne zalecenia mówią o piciu większej ilości płynów niż zwykle, najlepiej wody, małymi porcjami w ciągu całego dnia. Indywidualne zapotrzebowanie zależy od wieku, stanu zdrowia i aktywności — przy chorobach przewlekłych, np. nerek lub serca, warto to omówić z lekarzem.
Czy kawa i alkohol pomagają się nawodnić?
Nie — mają działanie moczopędne i w upały nasilają odwodnienie, dlatego warto je ograniczyć.
Czy dzieci i seniorzy powinni pić więcej niż inni?
Są w grupie podwyższonego ryzyka odwodnienia i warto im częściej przypominać o piciu, bo mogą nie odczuwać pragnienia na czas.
Co zrobić przy podejrzeniu udaru cieplnego?
Przenieś osobę w chłodne miejsce, chłodź ciało i podaj płyny, jeśli jest przytomna. Przy splątaniu lub utracie przytomności niezwłocznie wezwij pomoc pod numerem 112.
Źródła: Ministerstwo Zdrowia oraz Główny Inspektorat Sanitarny (GIS).