Koniec wakacji to dobry moment na przegląd domowej apteczki: sprawdzenie terminów ważności, odłożenie tego, co zostało po przebytych infekcjach, i uporządkowanie reszty przed sezonem jesiennym. Przy okazji pojawia się pytanie, co zrobić z lekami, których termin ważności już minął.
Dlaczego nie do kosza i nie do zlewu?
Ministerstwo Zdrowia formułuje to jednoznacznie: przeterminowanych leków nie wyrzuca się do śmieci — należy wrzucić je do specjalnego pojemnika, jaki stoi m.in. w niektórych aptekach, urzędach, przychodniach i szpitalach. Serwis pacjent.gov.pl dodaje drugie ostrzeżenie: leku nie wolno też spuszczać w toalecie, bo substancje czynne mogą stanowić zagrożenie dla środowiska. Leki są w systemie gospodarki odpadami zbierane osobno, a nie razem z odpadami zmieszanymi — dlatego trafiają do odrębnych pojemników, a nie do domowego kosza.
Jak przygotować leki do oddania?
Sposób opisany przez pacjent.gov.pl jest prosty: lek wyjmij z tekturowego pudełka i odłóż ulotkę, a sam preparat — blister, butelkę, tubkę — spakuj bezpiecznie, na przykład do plastikowej torebki, i zanieś do pojemnika na przeterminowane leki. Tekturowe opakowanie i ulotka to zwykły papier, więc trafiają do niebieskiego pojemnika na odpady papierowe. Nie trzeba niczego przesypywać, wylewać ani oddzielać tabletek od blistra.
Gdzie w Pabianicach można je zostawić?
Są dwie drogi. Pierwsza to apteczny pojemnik — Urząd Miejski w Pabianicach prowadzi wykaz aptek, w których można zostawić przeterminowane i zbędne leki, i publikuje go w sekcji poświęconej odpadom komunalnym. Warto do niego zajrzeć, bo lista bywa aktualizowana.
Druga to Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) przy ul. Warzywnej 6, z wjazdem od ul. Batalionów Chłopskich. Przeterminowane leki są na liście odpadów przyjmowanych przez punkt. PSZOK jest czynny we wtorki i czwartki w godzinach 10:00–19:00 oraz w soboty w godzinach 7:00–13:00, ale skorzystanie z niego wymaga wcześniejszego zapisu na listę prowadzoną przez Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego (telefony: 42 27 99 929, 42 27 99 926, 42 22 54 629) — najpóźniej dzień przed planowaną wizytą.
Czy każda apteka przyjmuje leki?
Nie automatycznie. Zgodnie z informacją Ministerstwa Zdrowia apteka lub punkt apteczny, który chce prowadzić zbiórkę przeterminowanych leków, zgłasza się w tej sprawie do urzędu gminy, a urząd zapewnia wywóz i utylizację zgodnie z ustawą o odpadach. To dobrowolne uczestnictwo w gminnym systemie zbiórki, a nie obowiązek każdej apteki — dlatego przed wizytą warto upewnić się, że dana apteka faktycznie ma pojemnik.
Co przyjmuje pojemnik w Aptece CALMA?
Do pojemnika w aptece trafiają wyłącznie przeterminowane leki. Nie przyjmujemy igieł, strzykawek ani termometrów rtęciowych — to inne rodzaje odpadów i mają osobną ścieżkę. Igły i strzykawki po iniekcjach oraz po pomiarach poziomu substancji we krwi przyjmuje pabianicki PSZOK, ale wyłącznie w pojemnikach pobranych wcześniej z PSZOK, więc po taki pojemnik trzeba najpierw pojechać. Termometry rtęciowe mieszczą się w kategorii odpadów zawierających rtęć, przyjmowanych w tym samym punkcie razem ze świetlówkami i żarówkami energooszczędnymi.
Co jeszcze warto sprawdzić przy okazji
Ministerstwo Zdrowia przypomina, że leki w domu przechowuje się w oryginalnych, zamkniętych opakowaniach i nie wyrzuca się tej części opakowania, na której widnieje data ważności — inaczej po kilku miesiącach nie sposób ustalić, czy preparat jest jeszcze dobry. Leki powinny stać z dala od okna, wilgoci i źródeł ciepła, poza zasięgiem dzieci i zwierząt, a jeśli producent nie podał inaczej — w temperaturze pokojowej, czyli 15–25°C. Datę ważności można też sprawdzić w aplikacji mojeIKP, skanując kod QR z opakowania.
Przy porządkach w apteczce wracają dwie typowe sytuacje. Pierwsza to niewykorzystana końcówka opakowania antybiotyku — nie jest to zapas „na następny raz”, bo o zasadności takiego leczenia i o doborze preparatu decyduje lekarz przy konkretnym zachorowaniu. Druga to leki pozostałe po bliskiej osobie: również nie należy ich przekazywać innym, bo były przepisane indywidualnie. W obu przypadkach właściwym miejscem jest pojemnik na przeterminowane i zbędne leki.
Najczęściej zadawane pytania
Czy muszę wyjąć tabletki z blistra?
Nie. Do pojemnika wrzuca się lek w jego bezpośrednim opakowaniu — blistrze, butelce, tubce. Odkłada się tylko tekturowe pudełko i ulotkę, które są zwykłym papierem.
Czy mogę oddać leki, którym termin ważności jeszcze nie minął?
Tak — miejski wykaz dotyczy leków „przeterminowanych i zbędnych”, czyli obejmuje także preparaty, których już nie stosujesz.
Czy mogę oddać strzykawki albo termometr rtęciowy?
Nie w aptecznym pojemniku na leki. Igły i strzykawki przyjmuje PSZOK przy ul. Warzywnej 6, w pojemnikach pobranych wcześniej w tym punkcie. Termometry rtęciowe również przyjmuje PSZOK — jako odpad zawierający rtęć.
Czy oddanie leków jest płatne?
Nie. Zbiórka prowadzona jest w ramach gminnego systemu gospodarowania odpadami, a mieszkaniec nie ponosi z tego tytułu dodatkowej opłaty.
Co zrobić z bardzo dużą ilością leków?
Apteczny pojemnik ma ograniczoną pojemność i jest pomyślany na bieżące, domowe ilości. Przy większej partii — na przykład po długiej terapii — wygodniejszy będzie PSZOK, po wcześniejszym zapisaniu się na listę.
Jeśli przy przeglądzie apteczki okaże się, że przyjmowanych na stałe preparatów uzbierało się sporo i nie wiadomo, czy wszystkie są jeszcze potrzebne, warto porozmawiać o tym z farmaceutą — opieka farmaceutyczna obejmuje właśnie takie rozmowy o stosowanych lekach.
Źródła: Ministerstwo Zdrowia — „Przechowywanie i utylizacja leków”, pacjent.gov.pl — „Zrób porządek w apteczce”, Urząd Miejski w Pabianicach — wykaz punktów przyjmowania przeterminowanych i zbędnych leków oraz Urząd Miejski w Pabianicach — PSZOK dla mieszkańców Pabianic. Godziny pracy i zasady zapisów do PSZOK bywają zmieniane — przed wizytą warto sprawdzić aktualny harmonogram na stronie miasta.